O13

بهشت و جهنم در منهاج فردوسیان (رحلی)

20/000 تومان

برای آنان که می‌خواهند انگيزه و اشتياقشان در رسيدن به درجات عاليه‌ی کمال و سعادت را بيشتر کنند.

مقدمه:
اين کتاب، تفصيلي بر مستندات دو قاعده از قواعد نظري منهاج فردوسيان است. آن دو قاعده‌ي نظري عبارتند از:
قاعده: در منهاج فردوسيان، بايد اعتقاد داشت، کساني که در دار دنيا، عقيده‌ي سالم و اعمال صالح داشته باشند، بعد از محاسبه‌ي اعمالشان در روز قيامت، به باغ‌هاي پر از نعمت، داخل شده و در آنجا به صورت جاويدان، متنعم خواهند بود. (بهشت)
قاعده: در منهاج فردوسيان، بايد اعتقاد داشت، کساني که در دار دنيا، عقيده‌ي فاسد و اعمال ناصالح داشته باشند، بعد از محاسبه‌ي اعمالشان در روز قيامت، به آتشي سوزان و عذابي دردناک و طاقت فرسا افکنده خواهند شد. (جهنم)
به سبک ويژه‌ي منهاج، آيات قرآن کريم را «محکم»، روايات شيعه از معصومين (عليهم‌السلام) را «سند»، روايات عامه از معصومين (عليهم‌السلام) را «شاهد» و سخنان صحابه را «تابع» مي‌ناميم.
قرار گرفتن مطالب نيز به همين ترتيب است، يعني از «محکم» شروع و به «تابع» ختم مي‌گردد.
همانطور که «مجموعه‌ي قواعد نظري و قوانين عملي منهاج فردوسيان» کتاب مطالعه نيست، بلکه برنامه‌ي عمل است؛ اين کتاب نيز براي مطالعه نيست بلکه براي چشيدن و بلعيدن است؛ به تعبيري، کتابِ خواندني نيست بلکه کتابِ خوردني است. منهاجي بايد سطر به سطر آن را در مکاني خلوت و با حواس جمع، بخواند و تصويرش را در ذهن بياورد. پس نبايد در مطالعه‌ي اين اثر نفيس، عجله کند بلکه با آرامشِ تمام، اول صبح يا آخر شب، در حالي که همه جا را سکوت و آرامش فراگرفته، قسمتي را مطالعه نمايد براي بلعيدنِ مطالبِ آن يعني خواندني که مانند خوردن باشد.
پس اي عزيز! سعي کن با خواندن اين سطور، به باور آن برسي و طعم آن را با قلب خود بچشي، و گرنه مطالعه‌ي اين کتاب، وبالي بيش نخواهد بود.
تأکيد مي‌کنم آنچه در دست شماست،‌ کتابي است جهت ايجاد حال بهشتي و جهنمي بودن در اصحاب منهاج. هر منهاجي با مطالعه‌ي دقيق و مکرر اين اثر مي‌کوشد تا حال و هواي بهشت و جهنم را در وجودش ايجاد کند و همواره اين حس را بيدار و فعال نگه دارد.
استاد عالي، حضرت اميرالمؤمنين علي (عليه‌السلام) در وصف پرهيزکاران مي‌فرمايند: «هُمْ وَ الجَنَّةُ کمَنْ قَدْ رَآهَا، فَهُمْ فِيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ کمَنْ قَدْ رَآهَا، فَهُمْ فِيهَا مُعَذَّبُون‏» يعني رابطه‌ي اينان با بهشت مانند کسي است که آن را مي بيند، پس [به واسطه‌ي اين شدت اتصال،] در آن متنعّم [و برخوردار از نعمت‌ها] هستند. [همچنين] رابطه‌ي اينان با جهنم مانند کسي است که آن را مي‌بيند، پس [به واسطه‌ي شدت اتصال،] در آن عذاب مي‌شوند.
نکته‌ي قابل تذکر اينکه در اين کتاب، فقط اوصاف بهشت و نعمت‌هاي آن و اوصاف جهنم و عذاب‌هاي آن آمده است و به مقوله‌هايي مانند: چه کساني بهشتي و جهنمي هستند؟ چه اعمالي موجب بهشتي يا جهنمي شدن مي‌شود؟ بهشت و جهنم در زمين است يا آسمان؟ بهشت و جهنم اکنون موجود است يا هنوز آفريده نشده است؟ و… پرداخته نشده است چون اينگونه بحث‌ها، علمي است و ثمره‌ي عملي ندارد و حتي توجه به آنها، منهاجي را از مقصد اصلي کتاب که قرار گرفتن در حال و هواي بهشت و جهنم است، دور مي‌سازد.

اين کتاب شامل يک مقدمه و چهار فصل است. عنوان فصل‌هاي آن بدين قرار مي‌باشد:
فصل اول: اوصاف بهشت در قرآن کريم؛
فصل دوم: اوصاف بهشت در روايات؛
فصل سوم: اوصاف جهنم در قرآن کريم؛
فصل چهارم: اوصاف جهنم در روايات.

شبهه‌اي اساسي و پاسخش:
يکي از شبهات مهمي که در راه مشتاقان رسيدن به کمال و سعادت وجود دارد و تلفات بسياري گرفته و مي‌گيرد، و افراد زيادي را دچار سردرگمي و تحير نموده و مي‌کند، اين است که عبادت کردن به نيت رهيدن از جهنم و رسيدن به بهشت و امان يافتن از ترس‌هاي روز قيامت، صحيح نيست يا صحيح هست ولي حد اعلي نيست.
اين شبهه در عبارات مختلف و در گفتار و نوشتار افراد مختلف، از گذشته تا حال، بوده و هست. پس لازم است يک بار براي هميشه براي جويندگان کمال و سعادت، پاسخ‌داده شده و حل گردد.
همچنان که ديدگاه درست،‌ نقش اساسي در رسيدن دارد، فاسد بودن ديدگاه نيز نقش مهمي در نرسيدن به کمال و سعادت دارد. کساني که انگيزه‌هاي غيرشفاف از عبادت حق تعالي دارند، چندان فرقي در نرسيدن به کمال و سعادت، با کساني که انگيزه‌هاي فاسد دارند، نخواهند داشت.
به عبارت ساده‌تر، تا زماني که جوينده‌ي کمال و سعادت،‌ انگيزه‌ي مشخص، قابل درک و قابل تصوّري نداشته باشد،‌ حرکت جدّي و در خور توجهي از خود نشان نخواهد داد.
آنچه صوفيه بر طبل آن مي‌کوبند و با عناوين فريبنده و پرجاذبه مانند «ملاقات با خداي تعالي» مطرح مي‌نمايند، در حقيقت،‌ سرگردان کردن نيت‌ها و به کُما بردنِ انگيزه‌هاست.
آن‌گاه که جوينده‌ي کمال و سعادت نتواند تصوير واضحي از مقصد و مقصود عبادتش داشته باشد، پس از اندک زماني که از بيداري‌اش گذشت، سرخورده شده و در حيرتي بي‌پايان، از عمل کردن باز مي‌ماند و مقصود شيطان ـ که نرسيدن انسان به درجات عاليه‌ي کمال است ـ محقّق مي‌شود.
با اين حساب، ضرورت تبيين نيت يا انگيزه در عبادات، بيش از پيش روشن مي‌گردد. انگيزه‌هاي عبادت در قرآن و روايات معتبر شيعه را منحصر در موارد زير يافتيم:
ـ رهايي يافتن از اضطراب و ناخوشي روز قيامت؛
ـ رهايي يافتن از جهنم و عذاب‌هاي آن (که مظهر قهر و غضب خداي متعال است)؛
ـ رسيدن به بهشت و نعمت‌هاي آن (که مظهر رضاي خداي بزرگ است)؛
ـ شکرگزاري در برابر نعمت‌هاي الهي؛
ـ طلب خشنودي خداوند؛
ـ لقاي حق تعالي؛
ـ حبّ حق تعالي.
اينک هر يک از اين انگيزه‌هاي صحيح عبادت را با توجه به مستندات آن شرح مي‌دهيم و سپس چند تذکرِ مربوط به همين بحث را در پايان مي‌آوريم … (ادامه‌ي اين مطلب را در کتاب بخوانيد)